در انتهاي اثر فهرست اسامي سلاطين قاجاريه و فهرست شاهزادگان، ايل ها، خانها، کارگزاران قاجار و نيز فهرست برخي کشورهاي جهان همراه با اشاره اي به جمعيت مذهب و ... در ‎۵۴ صفحه آمده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

ابتداي اثر حاضر افتادگي دارد. (يادداشتهاي نسخه‏)

اثر حاضر داراي رکابه در صفحات زوج و فرد مي باشد. (يادداشتهاي نسخه‏)

در برگ اول يادداشتي به صورت دست نويس با عنوان "لقد انتقل ..." از مصطفي الحسيني الصفائي الخوانساري به همراه يک مهر بيضي در برگ اول و صفحه انجام با سجع "مصطفي الحسيني" آمده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

جلد دوم اثر حاضر به مشهد و آستان قدس اختصاص دارد و در آن به مشهد و آثار و ابنيه و اماکن مهم آن با تأکيد بر حرم رضوي و بقاع حرم و کتيبههاي آن، شرح حال بزرگان شهر و امام رضا (ع) مي پردازد (يادداشتهاي نسخه‏)

در انتهاي متن تصوير دو سکه به همراه مهر و امضاي علما و مجتهدين عصر (شيخ هادي نجم آبادي، حاج ميرزا ابوطالب مجتهد زنجاني و ميرزا علي اکبر بروجردي) آمده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

در پايان اثر، عريضه مولف به آستانه حضرت علي بن موسي که ميرزا محمدحسين ملقب به فروغي به نظم آورده است به همراه فهرست جامعي از کتاب‌هاي موجود در کتابخانه آستان قدس به انتهاي اثر ضميمه شده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

اثر حاضر داراي رکابه در صفحات زوج و فرد مي باشد. (يادداشتهاي نسخه‏)

در صفحه آغاز يادداشتي با عنوان "لقد انتقل الي هذا الکتاب مع ساير مجلداته في طهران فصار من عواري الزمان ... مصطفي الحسيني الصفائي الخونساري" به صورت دستنويس با مرکب مشکي به همراه مهر بيضي با سجع "مصطفي الحسيني" آمده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

صفحه آغاز داراي مهر بيضي با سجع "مصطفي الحسيني" مي باشد. (يادداشتهاي نسخه‏)

نويسنده اين کتاب از رجال نامور و نوانديش قاجار در عصر ناصري است. نخستين چاپ آن در سالهاي ‎۱۳۰۱ تا ‎۱۳۰۳ هجري قمري ، هنگامي که نويسنده تصدي امور وزارت انطباعات و دارالترجمه شاهي را عهده دار بود، صورت پذيرفت. جلد اول اين کتاب که در سال ‎۱۳۰۱ ق. چاپ گرديده وضع جاده تهران بمشهد را ازلحظه خروج ناصرالدين شاه از دارالخلافه تا ورود بمشهد از راه دماوند و فيروز کوه و بسطام و بجنورد . قوچان منزل بمنزل وصف ميکند و اوضاع هريک از شهرها و ديه ها را شرح ميدهد. (يادداشتهاي نسخه‏)

اثر در سه جلد تاليف شده است و به اعتباري جلد سوم مرات البلدان ناصري است. (يادداشتهاي نسخه‏)

جلد نخست کتاب مطلع‌الشمس گزارش سفر کاروان ناصرالدين‌شاه از زمان ترک دارالخلافه (تهران) تا رسيدن به شهر مشهد را در برمي گيرد. در اين جلد شرح سفر کاروان شاه با گذر از شهرهاي دماوند و فيروزکوه تا قوچان و سپس رسيدن به مشهد گزارش شده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

اثر حاضر به ضميمه تقوم سال ‎۱۳۰۱ ق.، فهرست اسامي سلاطين و شاهزادگان و اميرزادگان و دواير دولت، فهرست ممالک محروسه و ممالک خارجه در انتهاي اثر مي باشد. (يادداشتهاي نسخه‏)

نسخه ‎۱: در صفحه عنوان يادداشتي با عنوان "لقد انتقل الي هذا الکتاب مع ساير مجلداته في طهران ... مصطفي الحسيني الصفائي الخونساري" به صورت دستنويس با مرکب مشکي به همراه مهر بيضي با سجع "مصطفي الحسيني" آمده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

نسخه ‎۱: در صفحه آغاز مهر بيضي با سجع "مصطفي الحسيني" آمده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

در ابتداي اثر حاضر فهرست سالنامه آمده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

در برگ اول يادداشتي به صورت دست نويس با عنوان "ملک الاحقر" از صفائي خوانساري به همراه يک مهر بيضي با سجع "مصطفي الحسيني" آمده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

لبه هاي برخي از اوراق پوسيدگي دارد. (يادداشتهاي نسخه‏)

اثر حاضر داراي رکابه مي باشد. (يادداشتهاي نسخه‏)

اسامي سلاطين قاجار (مندرجات)

تطبيق سنوات مسيحي با سنه هجري (مندرجات)

تواريخ مهم جهان سال به سال (مندرجات)

اسامي اعيان و اشراف و طبقات نوکر و رجال دولت (مندرجات)

اسامي صاحب منصبان اهل نظام و خارج نظام (مندرجات)

کاتب و مصحح نسخه در ديباچه چنين مي گويد که اين نسخه يک امعان نظر تاريخي بر سياحت و مسافرت سياح معروف کاپيتان اطراس به قطب شمال است که داراي علم هيئت و جغرافيا و حکمت و انشاء است و براي اطفال بجهت آراسته و پيراسته بودن مفيد است. اين نسخه از زبان فرانسه به فارسي توسط محمد حسن اعتماد السلطنه ترجمه شده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

در برگ آخر يادداشتي با عنوان "از طرف وزارت جميله انطباعات ..؟ که تا ده سال حق طبع محفوظ و در عهد جناب حاج مرزا احمد خان و اکر کسي بطبع رساند ضبط ديوان اعلي خواهد شد في شهر محرم الحرام ‎۱۳۲۰" آمده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

نام مترجم اثر حاضر از کتاب "الذريعه" گرفته شده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

اثر حاضر داراي رکابه در صفحات زوج و فرد مي باشد. (يادداشتهاي نسخه‏)

نسخه حاضر در بيان واقعه کربلا و ساير وقايع تاريخي دنيا در آن سال مي باشد که متعلق به صنيع الدوله که بعدها به اعتماد السلطنه ملقب گرديد، مي باشد. (يادداشتهاي نسخه‏)

در ابتداي اثر ديباچه ذکر شده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

اثر حاضر داراي رکابه در صفحات زوج و فرد مي باشد. (يادداشتهاي نسخه‏)

در انتهاي اثر فهرست غلطنامه آمده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

اثر داراي رکابه در صفحات فرد مي باشد. (يادداشتهاي نسخه‏)

اثر حاضر در ‎۲۵ فصل تهيه شده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

نسخه درباره ي چگونگي کشف قاره ي امريکا توسط کريسف کلمب و ملاحان همراهش مي‌باشد . (يادداشتهاي نسخه‏)

سال تاليف: ‎۱۲۸۸ق.=‎۱۲۵۰ (ملاحظات)

اثر حاضر داراي رکابه در صفحات فرد مي باشد. (يادداشتهاي نسخه‏)

در حواشي اثر توضيحاتي مختصر مرتبط با متن و توضيحاتي به خط تحريري با مرکب مشکي آمده است (يادداشتهاي نسخه‏)

ابتداي اثر جداول "تطابق تاريخ هجري نبوي با تواريخ ديگر"، "وقايع عظيمه از تاريخ خلقت آدم تا هجرت نبي اکرم ص ..."، "اختراعات" آمده است (يادداشتهاي نسخه‏)

در پيوست اثر جدول "اسامي سلاطين قاجار"، "خوانين، وزرا، اداره ها، سفرا، ولايات، اجزا حکومت،اطلاعات اروپا، آسيا، ... نسبت مقايسهاي اعشاري"آمده است (يادداشتهاي نسخه‏)

در نسخه ‎۲ اين اثر صفحات آغازين و از انتها بعد از نقشه افتادگي دارد (يادداشتهاي نسخه‏)

نسخه ‎۱ اين اثر نيز در پيوست ها بعد از مقايسه "مقياسهاي ايران و فرانسه" افتادگي دارد. (يادداشتهاي نسخه‏)

نسخه ‎۳ اين اثر از ابتدا تا قبل از نقشه و (هو تاريخ ايران از تاريخ حضرت خاتم ...)افتادگي دارد. (يادداشتهاي نسخه‏)

مولف اثر نامشخص است و نام احتمالي آن از سايت کتابخانه ملي(چاپ سنگي) گرفته شده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

انتهاي بخش اول بعد از شروع پادشاهي خسرو نقشه قديم ايران و اسامي که سابقا ممالک ايران به آن نامها موسوم بوده آمده است. (يادداشتهاي نسخه‏)

کتاب حاضر جزوه‌اي است که مولف به کتاب "درر التيجان في تاريخ بني الاشکان" خود اضافه کرده است و مصحح نيز قسمت مربوط به شرح حال جغرافيدانان و مورخين کتاب فوق الذکر را گرفته و به آن اضافه کرده است

نمايه

کتاب حاضر فصل دهم " الماثر و الاثار" است که به جهت ويژگي موضوع در حکم اثر مستقل فهرست نويسي شده است

کتابنامه: ص. ۳۲۵-‎۳۳۱؛ همچنين به‌صورت زيرنويس

نمايه