بسمله. هست پاينده نيست غير خدا/ مالک الملک و خالق الاشياء/ جل جلاله و عم نواله و عظم شانه و لا اله غيره منعمي که ارباع زمين و اقطار جهان (بساطيست از خوان نعماي او) و از ...
(آغاز)
... شمسه مرصع خلعت بايشان مرحمت شد امين حضرت بنشان درجه اول شير و خورشيد و حمايل ان نايل گرديد.
(انجام)
نويسنده اين کتاب از رجال نامور و نوانديش قاجار در عصر ناصري است. نخستين چاپ آن در سالهاي ۱۳۰۱ تا ۱۳۰۳ هجري قمري ، هنگامي که نويسنده تصدي امور وزارت انطباعات و دارالترجمه شاهي را عهده دار بود، صورت پذيرفت. جلد اول اين کتاب که در سال ۱۳۰۱ ق. چاپ گرديده وضع جاده تهران بمشهد را ازلحظه خروج ناصرالدين شاه از دارالخلافه تا ورود بمشهد از راه دماوند و فيروز کوه و بسطام و بجنورد . قوچان منزل بمنزل وصف ميکند و اوضاع هريک از شهرها و ديه ها را شرح ميدهد.
(يادداشتهاي نسخه)
اثر در سه جلد تاليف شده است و به اعتباري جلد سوم مرات البلدان ناصري است.
(يادداشتهاي نسخه)
جلد نخست کتاب مطلعالشمس گزارش سفر کاروان ناصرالدينشاه از زمان ترک دارالخلافه (تهران) تا رسيدن به شهر مشهد را در برمي گيرد. در اين جلد شرح سفر کاروان شاه با گذر از شهرهاي دماوند و فيروزکوه تا قوچان و سپس رسيدن به مشهد گزارش شده است.
(يادداشتهاي نسخه)
اثر حاضر به ضميمه تقوم سال ۱۳۰۱ ق.، فهرست اسامي سلاطين و شاهزادگان و اميرزادگان و دواير دولت، فهرست ممالک محروسه و ممالک خارجه در انتهاي اثر مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۱: در صفحه عنوان يادداشتي با عنوان "لقد انتقل الي هذا الکتاب مع ساير مجلداته في طهران ... مصطفي الحسيني الصفائي الخونساري" به صورت دستنويس با مرکب مشکي به همراه مهر بيضي با سجع "مصطفي الحسيني" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۱: در صفحه آغاز مهر بيضي با سجع "مصطفي الحسيني" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
ن.۱: کتاب از طرف موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني در تاريخ ۲۱/۱۲/۷۹ به کتابخانه مبارکه مدرسه فيضيه قم وقف و اهداء گرديده است.
