عنوان اصلي: .1639, Historia Christi persice ocnscripta, simulque multis modis contaminat
چاپ عکسي از روي نسخه سربي ليدن: چاپخانه الزوير، ۱۶۳۹م.=۱۰۱۸
داستان مسيح به لحاظ موضوعي داراي چهار فصل است: باب اول اذکار ولادت حضرت ايشوع تا آغاز تعليم حال او، باب دوم معجزهها و عجايبات او ، باب سوم مرگ او و جفاها و محنتها و باب چهارم کيفيت برخاستن او از قبر و رفتن او بر آسمان. بترتيب چاپ نيز اين مجلد مجموعهاي از سه کتاب با عناوين زير است: ۱. داستان مسيح اما آلوده، به زبان فارسي/ Historia Christi Persice Conscripta, simulque multis modis contaminata، اثر ژيرونيموس خاويه؛ ويرايشگر، تعليقهنويس و مترجم [لاتين] لودويکس دو دييو؛ [ترجمه فارسي از عبدالستار بن ابوالقاسم لاهوري]، [۲۴]، ۴۳۶، [۴] ص.۲. داستان سن پيير اما آلوده، به زبان فارسي/ Historia S. Petri Persice Conscripta, simulque multis modis contaminata، اثر خرومه خاوير؛ همراه با اضافات و ويرايش [لاتين] لودويکس دو دي يو؛ [ترجمه فارسي از عبدالستار بن ابوالقاسم لاهوري]، [۴]، ۱۴۴ص.۳. عنصرهاي زبان فارسي/ Rvdimenta lingvغ persicغ، اثر لودويکس دو دييو؛ ترجمه فارسي [يعقوب بن يوسف] طاووسي، [۸]، ۹۵ص. اين سه عنوان کتاب در تعدادي از نسخههاي موجود از جمله نسخه معرفيشده، بهصورت مجموعهاي يکپارچه با هم صحافي شده است و در برخي ديگر از چاپها هر يک، عنوان جداگانه دارد. بهطور کلي، داستان مسيح، داراي ۶۳۶ صفحه متن، و ۲۴صفحه پيشدرآمد است. ۷ صفحه نخست آن نگاشته لودويکس دو دييو است. نويسنده ۱۱ صفحه بعدي، صمقدمه براي خوانندگان ، ناشناس است. همچنين دو صفحه غلطنامه وجود دارد که در آن صافتادگيهاي متن که بايد بدان افزوده شود آورده شده است. آخرين صفحه پيشدرآمد نيز به قلم دانيل خينسي Daniel Heinsivs است. فهرست موضوعي کتاب در ۵ صفحه به زبان لاتين در صفحات پاياني (۶۲۲ تا ۶۶۵) آمده است. کتاب سوم که شامل صرف و نحو فارسي و دو متن به فارسي م شکول است صعنصرهاي زبان فارسي خوانده ميشود. قسمت اول کتاب (ص ۸۷ تا پايان کتاب) به دستور فارسي به زبان لاتين پرداخته است. ترجمه اين متون توراتي (فصل اول و دوم سفر پيدايش) از يعقوب طاووسي است و از کهنترين ترجمههاي تورات به شمار ميرود. اين قسمت در طريقه آموختن زبان فارسي و وقوف بر قواعد دستوري آن است در ۴ قسم : حروف رايج در زبان فارسي، فعل، اسم و حالات آن، قيود و حروف اضافه. در ابتدا نيز الفباي فارسي و تفاوت آن با الفباي عربي مطرح شده است.
بیشتر
کتاب حاضر از اولين کتبي است که به شيوه چاپ سربي، طبع شده است و همچنين از اولين کتب ترجمهشده به فارسي است. داستان مسيح (يا مرآت القدس) در دوران طولاني حکومت اکبر شاه، نگاشته شده است. نويسنده کتاب، خرومه خاوير از مؤسسان سومين هيئت تبشيري در هند بشمار ميآيد. او نوه برادر (يا خواهر) فرانسيس خاوير بود. سال ۱۵۹۵م. به لاهور رفت و در سفرهاي بسياري از همراهان نزديک امپراتور گرديد. خاوير براي هيئت تبشيري در هند شيوهنامهاي نگاشت که در آن بر نگارش تاريخ مسيحيت به فارسي تأکيد شده بود. او که از مبلغان بنام مسيحيت صسرآمد دانايان فرنگ به شمار ميآمد، از پادريان پرتقالي اعزامي به دربار مغولان هند (گورکانيان) بود و با زبان لاتين و فارسي آشنايي داشت. در ترقيمه کتاب، نويسنده دليل تاليف داستان مسيح را تمايل پادشاه به گردآوري عقايد مختلف ديني در حوزه حکومتي خود ميداند. مترجم کتاب - عبدالستاربن ابوالقاسم لاهوري- هنگام برگردان متن، بهعنوان هر دو کتاب (داستان مسيح و داستان سن پيدرو) عبارت صاما آلوده را افزوده است. به عقيده او، نويسنده کتاب برخي مطالب ارائهشده در اين کتاب را از مراجعي گرد آورده که چندان معتبر نيست. ازاينرو، خوانندگان را در ديباچه آگاهي ميدهد که مفاد کتاب را با احتياط از نظر بگذرانند. همچنين بر اساس تحليل آلبرت شوايتزر، ژيرونيموس در تأليف اين کتاب، يادداشتهايي از اسفار مشکوک (اپوکريفا) را جمعآوري کرد و بخشهايي از انجيل را حذف کرد تنها بدان جهت که تصويري شکوهمند از عيسي مسيح ارائه دهد. مترجم اين کتاب نيز زبان لاتين را از همين پادري آموخت و پس از آن به کمک او کتابش را ترجمه کرد. در ترقيمه داستان مسيح، مؤلف، خود و مترجم را چنين معرفي ميکند: صاين نامه کرامي و ديباجه سعادت بنده پادري زيرونيمو شوير فرنکي از طايفه صحبت حضرت عيسي بحکم شاهنشاه دوران خديو روشنجان داراي روزکار جلالالدين اکبر پادشاهان خلد الله ملکه و سلطانه از انجيل مقدس و ديکر کتب بيغمبران در دارالخلافه اکره فراهم آورده مولانا عبدالسنارين [عبدالستار بن] قاسم لاهوري باتفاق اين بنده در همان دارالخلافه اکره ترجمه کرد و در سنه هزار و شسصد [ششصد] و دو از ولادت حضرت ايشوع و چهل و هفت آلهي از جلوس مقدس شاهنشاهي انجام يافت. تحريرن [در حاشيه: تحرير آن] في تاريخ هشتم ماه رمضان المبارک در روز چهارشنبه سنه هزار بيست هفت . ناشر اين کتاب نيز از خاندان معروف الزوير /Elzevier/ Elzevir (تلفظ هلندي: ا لس فير) است، يک خانواده معروف هلندي که طي قرن هفدهم در چاپخانههاي حروف سربي خود (در ليدن و آمستردام) کتابهاي مختلفي چاپ کردهاند [ بنيانگذار اين خاندان، لوديک الزوير، مقيم شهر ليدن، از سال۱۵۸۰م. بدين حرفه مشغول بوده است. انتشارات کنوني الزوير (تأسيسشده در سال ۱۸۸۰م.) يکي از بزرگترين ناشران مطبوعات پزشکي و علمي جهان است. ويراستار اين متون - لودوايک د ديو - مبلغي مسيحي و نخستين فردي بوده است که در هلند به نشر و معرفي زبان فارسي پرداخت. کتاب وي با نام : Rudimenta grammaticae Persicغ de usum seminarii Patavini n.d. ابتدا در سال ۱۶۰۱م. چاپ شد، در سال ۱۶۳۹م. نيز در ۹۵ صفحه و با قطع خشتي، در شهر لوکدوني باتاوروم (همان ليدن) طبع شد. اين اثر در انتهاي کتاب حاضر نيز آورده شده است.
