ميرزا حسين خان دکتر خود از فارغ التحصيلان مدرسه دولتي دارالفنون در زمينه پزشکي است و به لحاظ موقعيت علمي ابتدا نشان درجه دوم علمي و سپس نشان درجه يک طلاي علمي به وي اعطا شده است.ايشان از شخصيت هاي علمي زمان خود بوده است، بطوريکه نگاهي به سوابق علمي نام برده اين نکته را به وضوح نشان مي دهد.مفتاح الادويه ناصري يکي از مهمترين کتب علمي و درسي داروشناسي بر اساس طب اروپايي است که در آغاز قرن 14 هجري در ايران منتشر و تدريس شده است. اين کتاب در حقيقت تقريرات استاد ميرزا حسين خان دکتر است که توسط شاگرد وي امين الاطبا ميرزا عبدالحسين تبريزي نگارش يافته و بصورت کتاب در آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
فهرست مندرجات:مقدمه، صورت اطبائي که در کلينيک ميرزا زين العابدين خان کاشاني مؤتمن الاطبا تحصيل کرده و در حين ترجمه و تأليف اين کتاب حاضر بوده اند، شرح يک يک داروها طبقه بندي شده به ترتيب حروف تهجي ترجمه از فرانسه و خواص يک يک طبقات داروها، غلطنامه، فهرست ادويه موافق ترتيب مسطور در کتاب (23صفحه) ،آخر کتاب قدتم الکتاب بعون الملک الوهاب في العشر الاول من شهر رمضان المبارک من شهور سنه 1309
(يادداشتهاي نسخه)
بسمله. الحمدلله الذي هدينا الي فرائض الاسلام و الصلوة و السلام علي محمد صارع الاحکام و علي اخيه و خليفته و وارثه ...
(آغاز)
... و فروعه رسالة في عرق الجنب من الحرام و له مصنفات في الفقه و الاصول و غير ما ذکر ايض. [انجامه] قد حصل الفراغ من تحرير هذه النسخة الشريفة في شهر ربيع الثاني من شهور سنه ۱۳۰۱ بمباشرة اقل المحصلين محمد الدرجزيني.
(انجام)
اثر حاضر مشتمل است بر مقدمه و ۳ باب: مقدمه در بيان ۹ مطلب: مطلب ۱: در تعريف ميراث (ص. ۲)، مطلب ۲:در حکم دين ميت (ص. ۲-۶)، مطلب ۳: در بيان اموريست که داخل ارث نيست (ص. ۶)، مطلب ۴: در بيان موجبات ارث (ص. ۶-۸)، مطلب ۵: در بيان موانع ارث (ص. ۸-۱۰)، مطلب ۶: در فرائض ارث (ميراث زوج، زوجه و اختين) (ص. ۱۰-۱۲)، مطلب ۷: در بيان رد زائد است بر فرض و در بيان عول (ص. ۱۲-۱۳)، مطلب ۸: در بيان رد تمام ترکه بزوج (ص. ۱۳-۱۴)، مطلب ۹ در فرق ميان نکاح دائم و منقطع (ص. ۱۴-۱۶) و ۳ باب: باب ۱: در ميراث ابوين و اولاد (ص.۱۶-۴۰)، که خود مشتمل بر ۴ فصل: فصل ۱ (ص. ۱۷-۲۱) در ۳ مسئله: مسئله ۱: در ميراث نبيرها (ص. ۱۷- ۱۸)، مسئله ۲: در بيان حاجب بودن برادرهاي ميت (ص. ۱۸-۱۹)، مسئله ۳: در بيان حبوه (ص. ۲۰-۲۱)، فصل ۲: در سهام مرتبه اولي (ص. ۲۱-۲۸)، فصل۳: در تفصيل سهام (ص. ۲۸-۳۸)، فصل ۴: در ميراث پسر دختر و دخترپسر (ص. ۳۸-۴۰)، باب ۲: در مرتبه ثانيه )در ميراث برادرها و خواهرها و اجداد ميت (ص. ۴۰-۷۳) که مشتمل بر ۵ فصل (ص. ۴۰-۷۳): فصل ۱: در منحصر بودن وارث در اخوات (ص. ۴۱-۴۵)، فصل ۲ و ۳: در منحصر بودن وارث در اجداد و جدات (ص. ۴۶- ۶۰)، فصل ۴: در اجتماع اخوه با اجداد بعيد (ص. ۶۰-۶۵)، فصل ۵: در احکام ميراث اخوه و اخوات (ميراث برادرزاده و خواهرزاده) (ص. ۶۶-۷۳)، باب ۳: در مرتبه سوم که اعمام و عمات و اخوال و خالات باشند در ۳ فصل (ص. ۷۴-۱۳۹): فصل ۱: در تعيين سهام اعمام و اخوال (ص. ۷۴-۸۲)، فصل ۲: در بيان ميراث اولاد اعمام و اخوال (ص. ۸۲-۹۱)، فصل۳: در ساير طبقات اين مرتبه (ص. ۹۲-۱۴۰).
(يادداشتهاي نسخه)
بیشتر
در ابتداي اثر حاضر فهرست مطالب آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
اثر حاضر داراي رکابه در صفحات فرد مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۲: در برگ ۲ يک مهر بيضي با سجع "عبده الراجي علي" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۵: در برگ دوم مهري با سجع "مجتبي العراقي" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۶: در صفحه عنوان يادداشتي به صورت دست نويس با عنوان "لقد انتقل الي هذا الکتاب ..." از مصطفي الحسيني الصفائي الخوانساري به همراه يک مهر بيضي با سجع "مصطفي الحسيني" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
بسمله. سبحانک اللهم با مبدع المبادي و العلل و غاية الثواني و الاول اهدنا سبيلا مستقيما نسلکه الي جنابک ...
(آغاز)
... السياسة المدينة اتي يتولاها حارس السالکين الي جور الله و کافل المحققين نايبا من رسول رب العالمين لحفظ حدود الله و الاحکام الدينية و الدينوية من الحلال و الحرام. [انجامه] قد تمت النسخة الشريفة بيد الاقل الکتاب ميرزا عبدالکريم الشيرازي فيشهر جمادي الاولي فيسنه 1314.
(انجام)
ملاصدرا در اين کتاب افضل علوم الهي را شناخت ذات حق و افضل علوم طبيعي را شناخت نفس انسان معرفي مي‌کند و در دو فن (في الربوبيات) و (في الطبيعيات) به بررسي اين علوم مي‌پردازد. فن اول مشتمل بر سه مقاله در وجود و صفات واجب و افعال واجب و فن دوم شامل چهار مقاله در تکون مواليد و معاد جسماني و معاد انسان به شيوه عرفاني و نبوات است.
(يادداشتهاي نسخه)
بیشتر
در صفحه آغاز يادداشت و مهر دولتي (اعتمادالسلطنه) مبني بر اختصاص حق طبع به ناشر تا ده سال آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
حواشي داراي توضيحات و تصحيحاتي با نشان "ح لـ، ۱۲، ي، ميرزا، منه، قوله، صح، مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
اثر حاضر داراي رکابه در صفحات زوج و فرد مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۴: در صفحه عنوان يادداشتي به صورت دست نويس با عنوان "الحمدلله اذي انعم بهذا الکتاب ..." به همراه يک مهر بيضي با سجع "الراجي احمد بن محمد رضا الحسيني" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
بیشتر
نسخه ۴: در صفحه عنوان يادداشتي به صورت دست نويس با عنوان "لقد انتقل الي ..." به همراه يک مهر بيضي با سجع "مصطفي الحسيني" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
بسمله. الحمدلله المتجلي العباده من افق الاباب امجلي عن مراده بمنطق السنة و الکتاب الذي نزه اوليائه ...
(آغاز)
... علي ابناء جنسه و فهم فضيلته في نفسه و الحمدلله رب العالمين و صلي الله علي محمد و اله الطيبين الطاهرين المعصومين. [انجامه] تم الکتاب بعون الله الملک الوهاب في السابع و العشرين من جمادي الثانية بيد الاقل محمد الدرجزيني الهمداني سنه ۱۳۱۷.
(انجام)
بسمله. الحمدلله رب العالمين و الصلوة علي خير خلقه محمد و اله الطاهرين اما بعد چنين کويد علي القزويني الساکن في الزنجان ...
(آغاز)
... عقد جايز است و بهر تقدير عربيت شرط نيست بلکه بفارسي و غير ان نيز جايز است اللهم اغفر لاخواننا المومنين و ارحمهم برحمتک يا ارحم الراحيم و الحمدلله رب العالمين. [انجامه] فراغ از تاليف اين وجيزه که در نظر اهل بصيرت جوهره ايست عزيزه در ساعت چهارم از شب يکشنبه نوزدهم شهر جمادي الثانيه سنه 1281 شد و السلام ... حسب الخواهش عمدة التجار اقا علي اصغر اطال عمره و واقع شد از تحريران در غره شهر رمضان المبارک من شهور سنه ۱۳۱۲ الحمدلله اولا و اخرا.
(انجام)
رساله حاضر به سه باب و يک خاتمه مرتب شده است باب اول: صيغ عقود لازمه، باب دوم: در صيغ عقود جايزه، باب سوم: در ايقاعات. و در آخر يک خاتمه که از سه صيغه تشکيل شده، صيغه اول: بيعت، صيغه دوم: ضمانت جريره، صيغه سوم: صيغه اخوت مي‌باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
بیشتر
اثر حاضر بحسب الخواهش اقا علي اصغر به کتابت رسيده است.
(يادداشتهاي نسخه)
اثر حاضر داراي رکابه در صفحات زوج و فرد مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
در ابتداي اثر حاضر فهرست مطالب آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
حواشي داراي توضيحات و تصحيحاتي با نشان "شرح، قوله" مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
بسمله. الهداية امر من لديه و کل شيء يعود اليه له الحمد علي ما انعم علينا سوابق ...
(آغاز)
... و ظني ان الواجب علي طالب الحق مطالعة کتب الشيخين ابي علي و شهاب الدين المقتول و فوق طورهما طور عز قدره کالکبريت الاحمر و توفيق الوصول اليه من الله الاکبر. [انجامه] تمت الکتاب بعون الله و حسن توفيقه بيد اقل الخليقة محمد الدرجزيني غفر الله له و لوالديه في يوم الاربعا الرابع عشر شهر ... في دارالخلافة طهران في مطبعة سلالة الاطياب اقا سيد مرتضي و بذلت کمال الجهد ... قلما يوجد في الاسلام مثله.
(انجام)
اثر حاضر در ۳بخش: منطق، طبيعيات و الهيات است، شرحهاي متعددي بر آن نوشته شده و بعنوان کتاب درسي براي طالبان علوم فلسفي به شمار ميايد، اين نسخه مشتمل بر مطالب يقينيه و براهين عقليه قطعيه است و داراي فنون گوناگون در تعريف حکمت وطبيعيات و اثبات الهيولي و در حرکت و سکون و در فلکيات و عنصريات و قديم وحادث و در علت و معلول و جوهر و عرض و توحيد و واجب الوجود وعقول المجرده و در خاتمه هم درباره بقاء النفس بعدالموت وبقاءنفوس است.
(يادداشتهاي نسخه)
بیشتر
اثر حاضر داراي حواشي از محمد بن حسين المدعو بفخرالدين الحسيني است و در حاشيه تصحيح شده است.
(يادداشتهاي نسخه)
اثر حاضر داراي رکابه در صفحات زوج مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
حواشي داراي توضيحات و تصحيحاتي با نشان "۱۲، ره، منه، قوله، ثم، صدر شيرازي، ع، عبدالغفار، صح" مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
در حاشيه برگ آخر فهرست کتب معقول و کلام و عرفان جديد طبع آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۲: در حاشيه صفحه عنوان يادداشتي به صورت دست نويس با عنوان "لقد انتقل هذا مع ..." از مصطفي الحسيني الصفائي خوانساري به همراه يک مهر در صفحه عنوان و صفحه آغاز و صفحه انجام با سجع "مصطفي الحسيني" مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
بسمله. احمدک اللهم علي ان وفقتني لصرف ريعان الشباب في اقتناء العلوم و الاداب ...
(آغاز)
... وجه الايام و تمتع بميانها الخاص و العام و لا يحرمنا ثوابه اذا قبض ... و صلي الله علي محمد و اله الطاهرين. [انجامه] قد وقع الفراغ من تحرير کلام النظام في الفراغ من تحرير کلام النظام في عشر الثالث من شهر صفر من شهور تسع و ثلثمائة بعد الاف علي يد العبد الاثم حسن بن عبدالله الشهير بالخادم عفي عنهما حسب الفرمايش خير الحاج و المعتمرين حاجي محمد حسين کاشاني سمت تحرير پذيرفت.
(انجام)
يکي از شروح مشهور شافيه ابن الحاجب در علم صرف زبان عربي است از نظام الدين حسن بن محمد بن حسين قمي نيشابوري معروف به نظام الدين اعرج از علماي قرن هشتم هجري و از شاگردان قطب الدين شيرازي درگذشته ۷۱۰ق. شرحي است مزجي و به شرح نظام نيز معروف است ، اين شرح مورد توجه و قبول طالبين علم زبان عربي قرار گرفته است.
(يادداشتهاي نسخه)
بیشتر
نسخه در حاشيه تصحيح شده و داراي توضيحاتي با نشان‌هاي "قوله، جاربردي، جامع الشواهد، قاموس، ۱۲، کنزاللغة، شرح، رضي" است.
(يادداشتهاي نسخه)
اثر حاضر داراي رکابه مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
اثر حاضر حسب الفرمايش محمد حسين کاشاني کتابت شده است.
(يادداشتهاي نسخه)
در ابتداي اثر حاضر شرح حال مصنف "ابن حاجب" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۱: در صفحه عنوان يک مهر بيضي با سجع "قاسم الحسيني؟" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۲: عطف جلد آسيب ديده و برخي اوراق جدا شده است.
(يادداشتهاي نسخه)
بسمله. احمدک اللهم علي ان وفقتني لصرف ريعان الشباب في اقتناء العلوم و الاداب ...
(آغاز)
... وجه الايام و تمنع بميانها الخاص و العام و لا يحرمنا ثوابه اذا قبض ... و صلي الله علي محمد و اله الطاهرين. [انجامه] و قد وقع الفراغ من تحرير هذا الکتاب المسمي بنظام في منتصف الاف خير من شهر رمضان المبارک من شهور سنه ۱۳۱۲ ... حسب الارا المعظم آقا محمد اسمعيل خلف الصدق و قرة العين جناب خير الحاج حاجي علي اکبر تاجر کتابفروش خوانساري ... اللهم احشرنا في الاخرة في حزب المومنين محمد و اله.
(انجام)
يکي از شروح مشهور شافيه ابن الحاجب در علم صرف زبان عربي است از نظام الدين حسن بن محمد بن حسين قمي نيشابوري معروف به نظام الدين اعرج از علماي قرن هشتم هجري و از شاگردان قطب الدين شيرازي درگذشته ۷۱۰ق. شرحي است مزجي و به شرح نظام نيز معروف است ، اين شرح مورد توجه و قبول طالبين علم زبان عربي قرار گرفته است.
(يادداشتهاي نسخه)
بیشتر
نسخه در حاشيه تصحيح شده و داراي توضيحاتي با نشان‌هاي "۱۲، شرح، رضي، ره، جاربردي، قوله، قاموس، کنزاللغة، ص، شواهد" است.
(يادداشتهاي نسخه)
اثر حاضر داراي رکابه مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
در انتهاي اثر حاضر ترجمه احوال ابن حاجب آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۲: در صفحه انجامه يک مهر بيضي با سجع "عبده محمد حسن" و دو مهر بيضي با سجع "فتح الدين الحسيني" و يک مهر بيضي با سجع "محمد رضا موسوي" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۲: روي جلد و پشت جلد داراي ترنج و سرترنج همراه با حاشيه مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۳: روي جلد و پشت جلد داراي خطوط ضربي مي باشد.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۳: در برگ اول سه مهر بيضي با سجع "علي؟" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
نسخه ۳: در حاشيه صفحه انجام يادداشتي به صورت دست نويس با عنوان "اشتريت هذا الکتاب المسمي ذهابا من الشهر رجب ..." به همراه يک مهر بيضي با سجع "ابوالفضل الموسوي" آمده است.
(يادداشتهاي نسخه)
بسمله. حمد بيبحد و بي نهايت و سپاس بيقياس و بيغايت حکيمي را که خطوط و همي عقل ارباب حکمت ...
(آغاز)
... طريقه عمل بر عکس مذکور است ... در اين رساله تحقيق ان نگرد و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و الماب. [انجامه] فرغت من تسويده في سنه 1311 و السلام.
(انجام)
